Οι Μοντέρνοι Σπαρτιάτες και η Κρίση

Έπεσε στην αντίληψή μας ένα αρκετά "αισιόδοξο" άρθρο, τηρουμένων των αναλογιών,πάνω στην σύγχρονη οικονομική κρίση και την κακή συγκυρία για την Ελλάδα, πλήρες μέλους της Ε.Ε., μην το ξεχνάμε. Μας δόθηκε προφορικά έγκριση αναδημοσίευσης. Υπογράφεται απο τον Δ.Σ. κ.Θ.Κρίντα, εκφράζει οπωσδήποτε την άποψη του συντάκτη του και την δική μας ευχάριστη "έκπληξη", εφόσον τό εύρημα, των διαχρονικών τριακοσίων μαχητών της Σπάρτης χρησιμεύει να δώσει το στίγμα της σκέψης του.

Χρειάστηκαν μόλις τριακόσιοι Σπαρτιάτες στρατιώτες, του πανίσχυρου Λεωνίδα, για να αντιμετωπίσουν το στρατό του Ξέρξη. Το θάρρος και η μαχητικότητά τους ταξίδεψαν 2.500 έτη ιστορίας μέχρι σήμερα.

Για το ίδιο έθνος, 35 συναπτά έτη αλόγιστα επεκτατικών οικονομικών πολιτικών ήταν αρκετά να το δώσουν βορά στους τίτλους του διεθνούς Τύπου παρουσιάζοντας το ως αποδιοπομπαίο τράγο της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης.

Η Ελλάδα συμπεριελήφθη στην κατηγορία των «τριτοκοσμικών» χωρών και των κυριολεκτικά πτωχευσάντων, όπου κανένας επενδυτής δεν εμφανίζεται εκτός αν τα επιτόκια εκτοξευτούν στα ύψη!

Σε αυτή τη συγκυρία η οδός της σωτηρίας ήταν και είναι προκαθορισμένη και η μοναδική που υπάρχει: Η ελαχιστοποίηση ελλείμματος και κατά συνέπεια, η περικοπή δαπανών και πληρωμών, επιδιώκοντας ταυτόχρονα το υψηλότερο δυνατό κρατικό εισόδημα. Έτσι η χώρα εισήλθε σε μια περίοδο διεθνούς ταπείνωσης και αυστηρής λιτότητας, καθώς καμία προσπάθεια «δήλωσης προθέσεων» δεν έγινε αποδεκτή από το διεθνή τύπο και τις χρηματοοικονομικές αγορές.

Ταυτόχρονα, οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης διενήργησαν «αγώνα δρόμου» για να υποβαθμίσουν την ελληνική οικονομία, τα ομόλογά της και τις προοπτικές της. Με τον τρόπο αυτό επικράτησε η θεώρηση διεθνώς, ότι τα μοναδικά προϊόντα της εγχώριας παραγωγής είναι τα junk bonds, οι δημόσιοι υπάλληλοι και τα… “Greek statistics”. Και κάπως έτσι, η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου του ελληνικού δημοσίου έφτασε να είναι υψηλότερη του 11% ετησίως.

Tώρα όμως οι Έλληνες εμφανιζόμαστε να ακολουθούμε αυτό το εξαιρετικά σφιχτό και σκληρό πρόγραμμα σταθεροποίησης της οικονομίας και περιορισμού των αναγκών χρηματοδότησης, με τρόπο πολύ καλύτερο από τον αναμενόμενο.

Θα μπορούσε αυτό να αποδειχτεί αρκετό για τη διακήρυξη ενός νέου έπους, αυτό των σύγχρονων Σπαρτιατών; Πιστεύουμε ναι υπό δύο προϋποθέσεις που θα αναλύσουμε στη συνέχεια. Αν τηρηθούν αυτές οι προϋποθέσεις, πιστεύω ότι μπορεί να δούμε στο μέλλον «διθυραμβικούς τίτλους» στο διεθνή οικονομικό τύπο, αναφορικά με την πρόοδο του ελληνικού σχεδίου λιτότητας και των ευνοϊκών απορροιών του.
Ας μην ξεχνάμε, ότι οι παγκόσμιες αγορές πασχίζουν για αποδόσεις. Αυτή είναι η ουσία του παιχνιδιού των αγορών, αυτό ψάχνει η πλειονότητα των επενδυτών, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου τα επιτόκια παραμένουν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Αν η ελληνική προσπάθεια συνεχιστεί με συνέπεια, αναμένουμε ότι τα spreads των ελληνικών ομολόγων θα αποκλιμακωθούν σημειώνοντας υπερ-απόδοση έναντι εκείνων αντίστοιχων αγορών, πράγμα που θα τροφοδοτήσει εκ νέου θετικά σχόλια από το διεθνή τύπο και θα οδηγήσει σε ακόμη χαμηλότερα spreads.
Κι αυτό δε θα αποτελεί ένα θαύμα, αλλά ένα γεγονός.

Η προσφορά ωθεί τις τιμές χαμηλότερα και η ζήτηση υψηλότερα. Στην παρούσα χρονική συγκυρία, οι τιμές των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα οδηγούνται σίγουρα από την προσφορά, καθώς η ζήτηση είναι από περιορισμένη έως ανύπαρκτη.

Ο τίτλος του μέλλοντος θα μπορούσε λοιπόν να είναι: "Μόνο Έλληνες μπορούν να το κάνουν". Απαιτούνται όμως οι δύο προϋποθέσεις που θίξαμε παραπάνω, για την επίτευξη αυτής της νέας Σπαρτιάτικης δόξας:

Να μην υπάρξει Εφιάλτης, και να αλλάξουμε τη νοοτροπία μας.

Το πρώτο είναι ξεκάθαρο, το δεύτερο στοιχείο χρήζει μεγαλύτερης αναφοράς. Ο φθηνός δανεισμός των προηγούμενων ετών, κατά πάσα πιθανότατα έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Για πολλά νοικοκυριά, αυτό θα σημάνει μείωση της κατανάλωσης και αναβολή του συνταξιοδοτικού βίου. Για τα πιστωτικά ιδρύματα – και κυρίως για τις επενδυτικές τράπεζες – σημαίνει υψηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις, λιγότερη ελευθερία όσον αφορά στη λειτουργία και καινοτομία, και πιθανώς χαμηλότερη κερδοφορία·.

Για τις κυβερνήσεις, μεγαλύτερους περιορισμούς σε πόρους για την ιατρική περίθαλψη, την εκπαίδευση, τις συντάξεις, τις υποδομές, το περιβάλλον, και την ασφάλεια, ενώ για τις επιχειρήσεις, αναθεώρηση του ρόλου των κεφαλαίων.

Ειδικότερα, για πολλές επιχειρήσεις οι υψηλές αποδόσεις και η ταχεία ανάπτυξη των τελευταίων ετών οφείλονταν στην άντληση φθηνού χρέους, κατά συνέπεια η απομόχλευση (deleveraging) ισοδυναμεί με προσδοκίες για μέτρια κερδοφορία και οικονομική ανάπτυξη, συνέπεια των οποίων είναι ότι οι αποδόσεις των μετόχων/επενδυτών, θα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν εκ νέου.

Καθόσον θα συμβαίνει αυτό, η καμπύλη εμπειρίας θα προσεγγίσει στο λειτουργικό επίπεδο, ένα είδος νέας ισορροπίας, όπου η χαμηλότερη παραγωγή θα είναι επαρκής για να στηρίξει τα πρότυπα τόσο της διαβίωσης, όσο και της επιχειρηματικότητας.

Μέχρι πριν δύο χρόνια, ο καθένας ζούσε τη ζωή ενός άλλου. Η οικονομική άνθηση δεν είχε καμία σχέση με τις πραγματικές πράξεις των ανθρώπων.

Αυτό μου θυμίζει την περίπτωση του 1999, λίγο πριν η χρηματιστηριακή αγορά καταρρεύσει. Τότε υπήρχε ένα ιδιόμορφο είδος «μέσης σκέψης» αναφορικά με την τιμολόγηση των περιουσιακών στοιχείων. Καθένας φαινόταν να πιστεύει ότι οι τιμές θα συνέχιζαν την άνοδο, παρά την υστέρηση στα θεμελιώδη μεγέθη.


Κατ αναλογία έως πρόσφατα, οι δημόσιες και οι καταναλωτικές δαπάνες στην Ελλάδα δεν ήταν συνυφασμένες με τους εισοδηματικούς περιορισμούς. Κάποιοι θεωρούσαν ότι ο δανεισμός από τις αγορές θα ήταν αέναος στα ίδια ή χαμηλότερα επιτόκια και ότι ποτέ κανένας δεν θα ζητούσε κάποια διαβεβαίωση της πιστοληπτικής μας ικανότητας.

Αυτό το αποκαλώ κατάσταση «μάκρο-φούσκας» (macro-bubble), και όπως κάθε άλλη «φούσκα» έπρεπε να σκάσει. Από τα τέλη του 2009, η Ελλάδα υποβάλλεται σε μια διαδικασία να μάθει να ζει σε καθεστώς χαμηλότερης οικονομικής δραστηριότητας.

Είναι όπως το να μαθαίνεις να πετάς. Στην αρχή φαίνεται αδύνατο. Κατόπιν φαίνεται πραγματοποιήσιμο αλλά όχι λογικό. Στο τέλος πετάς και δεν πιστεύεις ότι το κάνεις.

Η οικονομία είναι ένα δυναμικό σύστημα, που προσαρμόζεται στο περιβάλλον. Τα ανθρώπινα όντα είναι τα πλέον προσαρμόσιμα θηρία. Αυτός είναι ο λόγος που υπάρχουμε μέσω όλων των συνθηκών που συνήθως δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι.

Δεν εννοώ ότι η απομόχλευση της οικονομίας μας θα είναι εύκολη υπόθεση. Ξέρω ότι χιλιάδες άνθρωποι θα αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες. Είμαι επίσης βέβαιος όμως, ότι αυτή η προσαρμογή θα φέρει και την πολιτιστική μεταρρύθμιση· και πρέπει να την αναμένουμε με ανυπομονησία.

Στο τέλος θα ζήσουμε τις ζωές μας, απασχολούμενοι εκεί όπου θα έπρεπε, κάνοντας αυτό που είμαστε ικανοί, παράγοντας τη μέγιστη παραγωγή.

Ναι, έως τότε θα έχουμε μάθει να πετάμε· και το πέταγμα μπορεί να μας φτάσει οπουδήποτε…

Θεόδωρος Ν. Κρίντας
Διευθύνων Σύμβουλος
Attica Wealth Management ΑΕΔΑΚ

Πατήστε εδώ για τη συνέχεια...

300 και ο Leonidas!

Μόλις γύρισα από την προβολή της ταινίας «300» που προβάλλεται στους κινηματογράφους. Η πρώτη παγκόσμια προβολή της έγινε ως φόρο τιμής στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στα Village@Mall στην Αθήνα. Αλλά και στη Σπάρτη οργανώνεται έκθεση, παράλληλα με την προβολή της ταινίας, που σπάζει και εκεί ταμεία.
Δεν ξέρω εάν έχετε προλάβει να την δείτε ή όχι. Πάντως θα συνιστούσα σε όλους σας να την δείτε οπωσδήποτε! Βέβαια εάν έχετε κάποιο πρόβλημα βλέποντας αίμα στις οθόνες καλύτερα να το καθυστερήσετε μέχρι να βγει σε dvd!

Για να πω την αλήθεια τα τελευταία χρόνια είχα ένα μικρό «θέμα» στο να πω ότι "η καταγωγή μου είναι από Σπάρτη". Το θεωρούσα πασσέ!
Στη Σπάρτη όμως, έζησα τα καλύτερα παιδικά χρόνια που θα μπορούσε να έχει να παιδί της γενιάς μου. Χωρίς χλίδες και πολλά φρου φρου. Στο πατρικό του παππού (πατέρα της μητέρας μου) και της γιαγιάς.
Από μικρό παιδί θυμάμαι θαύμαζα δυο Έλληνες ήρωες. Τον Μ. Αλέξανδρο και τον Λεωνίδα. Τον μεν Μ. Αλέξανδρο γιατί είχε ένα όραμα και κατάφερε να το υλοποιήσει και το δε Λεωνίδα για την γενναιότητα του!

Θυμάμαι λοιπόν, τον παππού μου να κάθεται και να μου λέει ιστορίες για τον Λεωνίδα και το πώς πολέμησε με 300 άτομα μόνο στρατό τους Πέρσες. Δεν ξέρω εάν έχετε επισκεφτεί ποτέ την Σπάρτη, αλλά στο κέντρο περίπου της πόλης υπάρχει ένα άγαλμα του Λεωνίδα. Με το σπαθί του και την ασπίδα, για την οποία έλεγαν οι Σπαρτιάτισσες «η τάν ή επι τας», όταν την έδιναν στον άντρα τους ή το γιο τους για να πάει στον πόλεμο, έτοιμος να πεθάνει παρά να ατιμαστεί ηττημένος. Είχε ένα αντίγραφο αυτού του αγάλματος στο σπίτι ο παππούς και με θυμάμαι να πηγαίνω να το παίρνω και να κάνω αναπαράσταση στο μυαλό τις ηρωικές μάχες, που είχε δώσει ο Λεωνίδας μαζί με τους υπόλοιπους Σπαρτιάτες.

Όλες αυτές τις εικόνες, τις είχα σπρώξει κάπου στο πίσω μέρος του μυαλού. Πέρασε ο καιρός, μεγάλωσα, ο παππούς και η γιαγιά «έφυγαν» και φύλαξαν τις αναμνήσεις.
Όμως να, σήμερα μια Hollywood-ιανή ταινία κατάφερε να μου τις ξαναφέρει στην επιφάνεια! Θυμήθηκα γιατί θαύμαζα τον παππού και την γιαγιά μου που ήταν από την Σπάρτη! Ε, εντάξει μπορεί ο παππούς μου να μην ήταν τόσο γυμνασμένος και με τους κοιλιακούς «φέτες», όπως οι Σπαρτιάτες της ταινίας, αλλά ήταν πολύ ψηλός και είχε αυτόν τον αέρα... του πολεμιστή, μέχρι τελευταίας στιγμής. Και η γιαγιά μου και αυτή ήταν μια "πολεμίστρια" με τον τρόπο της, όπως όφειλε κάθε Σπαρτιάτισσα. Αγέρωχοι και οι δυο τους. Μαζί πάντα,… ακόμα και τώρα.

Στην ταινία ο σκηνοθέτης Zack Snyder δίνει ιδιαίτερη βάση, πλην της μάχης στις Θερμοπύλες, στα λόγια, στο "Λακωνίζειν" (μερικά απ’ τα highlights της ταινίας εδώ ) και στην παιδεία των Σπαρτιατών. Δείχνει την ανατροφή και την εκπαίδευση σώματος και ψυχής, που είχαν οι Σπαρτιάτες από πολύ μικρή ηλικία.

Έχουμε κατηγορηθεί αρκετές φορές ότι εμείς οι Σπαρτιάτες ήμασταν σκληρός λαός. Απλά ήμασταν σκληραγωγημένοι. Δυνατοί στις κακουχίες και πάντα έτοιμοι για να υπερασπιστούμε την ελευθερία μας, τον τόπο μας και τα ιδανικά μας. Έτοιμοι για κάθε αντιξοότητα της ζωής. Λιτοί, συγκεντρωμένοι, επομένως λιγόλογοι.
Θα μου πείτε γιατί χρησιμοποιείς παρελθοντικό χρόνο; Δυστυχώς γιατί έτσι είναι... Περάσαμε σε εποχές που κάθε τι που σχετίζεται με εθνική συνείδηση και θέματα, είναι παρωχημένο. Είναι όμως κακό να ξεχνάμε την ταυτότητα μας. Ξεχνάμε την ιστορία μας! Και όλα αυτά στο βωμό της παγκοσμιοποίησης και της «νέας εποχής».
Και εμείς οι καινούριες γενεές από την Σπάρτη έχουμε αποθήσει αυτή μας την ταυτότητα. Έχουμε ξεχάσει το ηρωικό μας παρελθόν. Είναι σαν να μην είμαστε απόγονοί τους.
Βλέποντας την ταινία ανατρίχιασα πολλές φορές. Όχι από το αίμα, ούτε από την βαρβαρότητα της μάχης. Αλλά επειδή έβλεπα ίσως την πιο πιστή αντιγραφή του χαρακτήρα ενός Σπαρτιάτη. Ενός Σπαρτιάτη που ξεπήδησε από τα χαλάσματα της πόλης του και ήρθε στην καινούρια Σπάρτη να της θυμίσει ποια είναι.

Εσείς που ζείτε στη Σπάρτη, ή εσείς που κατάγεστε από αυτή κλείστε τα μάτια σας για ένα λεπτό. Σκεφτείτε τους προγόνους σας, τους προγόνους μας. Σκεφτείτε ποιοι κατοικούσαν πριν πολλά πολλά χρόνια εκεί που τώρα βρίσκονται σπίτια, πολυκατοικίες, ξενοδοχεία και ονομάζετε Σπάρτη. Σκεφτείτε και χαμογελάστε με υπερηφάνεια. Έλεγαν ότι οι Σπαρτιάτες είναι οι απόγονοι του Ηρακλή. Σκεφτείτε το… είμαστε πλέον άξιοι να λεγόμαστε απόγονοι του Ηρακλή;

Σας προκαλώ…

Ξεφύγετε από την καθημερινότητα και την μιζέρια που μας διακατέχει. Νιώστε υπερήφανοι. Πρέπει να είμαστε υπερήφανοι.

Σας παραθέτω κάτι που λέει –στην ταινία- ένας στρατηγός στο στρατό των 300 πριν την μάχη:
«We don’t give up… we don’t surrend… WE are the SPARTANS!» (Δεν τα παρατάμε, δεν παραδινόμαστε, ΕΜΕΙΣ είμαστε ΟΙ Σπαρτιάτες!).

Βλέποντας την ταινία, ξεπερνώντας οριστικά τους ενδοιασμούς μου για comic μπαλαφάρα, οφείλω να ομολογήσω, ένιωσα αντίθετα, μια υπερηφάνεια! Μια υπερηφάνεια που πρέπει όλοι να έχουμε και να νιώθουμε. Πρέπει όλοι να είμαστε υπερήφανοι άσχετα με το εάν καταγόμαστε ή όχι από την Σπάρτη.
Υπερήφανοι, επειδή είμαστε Έλληνες και αυτό δεν θα μας το αφαιρέσει ποτέ κανείς!




Κείμενο/επιμέλεια : @Αnastasia_Μ

Πατήστε εδώ για τη συνέχεια...